تبلیغات
نجات آب ایران - طرح داناب - راهکار برون رفت از وضع کنونی آب چیست؟
 
نجات آب ایران - طرح داناب
زندگی آب در دست ما و زندگی ما در دست آب ...
درباره وبلاگ


سلام این وبلاگ توسط دانش آموزان پایۀ نهم مدرسه ی فرزانگان گرمسار ساخته شده.

ما در این وبلاگ هر مطلبی را که در مورد آب به دست می آوریم در اختیار شما گذاشته و در مورد آب و بحران کمبود آب می نویسیم .

مدیر وبلاگ : فاطمه نیک صفت
نظرسنجی
وبلاگ ما رو تا چه حدی ارزیابی میکنید؟








علی شریفی //
کسانی که از فضا به کره زمین نگاه کنند آن را یک سیاره آبی رنگ و پر از آب خواهند دید. برای آنها تصور این که سیاره ای با این همه آب باز هم کمبود داشته باشد بسیار مشکل است. اما گرچه حجم آبهای موجود در کره زمین رقمی نسبتاً زیاد و در حدود یک میلیارد و چهارصد میلیون کیلومتر مکعب تخمین زده شده است، که اگر بطور یکنواخت در سطح دنیا توزیع می شد ارتفاعی برابر 745/2 کیلومتر را تشکیل می داد، اما متجاوز از 97 درصد این آبها در دریاها و اقیانوس ها متمرکز بوده و حدود 2 درصد نیز بصورت یخ و یخچالها در مناطق قطبی تجمع یافته است. بنابراین تنها یک درصد از آب موجود در جهان ممکن است برای استفاده مستقیم در اختیار انسان قرار گیرد. بخش زیادی از این یک درصد نیز در اعماق زمین بوده که استخراج آن مشکل و از دسترس انسان دور است و آب قابل بارش -آبهای موجود در دریاچه ها، رودخانه ها و اتمسفر- فقط 0143/0 درصد کل آبهای جهان را تشکیل می دهند که رقم بسیار اندکی است. از طرفی سهم کشور ما از این میزان آب از متوسط جهانی بسیار پایین تر است. همه ما می دانیم که ایران سرزمینی است خشک با نزولات جوی بسیار کم، بطوریکه اگر میانگین بارندگی سالانه در سطح خشکی های کره زمین را که حدود 860 میلیمتر تخمین زده می شود با متوسط بارندگی سالانه در ایران، که تقریباً رقمی کمتر از 250 میلی متر است مقایسه کنیم، ملاحظه خواهد شد که بارندگی در ایران حتی پایین تر از یک سوم متوسط بارندگی در سطح دنیاست. علاوه بر این زمان ریزش نزولات جوی و محل ریزش آنها نیز با نیازهای بخش کشاورزی، که مصرف کننده اصلی آب در کشور می باشد، مطابقت ندارد. اکثر شهرهای ایران هم در مناطقی واقعند که به رودخانه هایی که جریان آب آنها مستقیماً از رواناب حاصله از  بارندگی ها تامین شده باشد دسترسی ندارند. لذا باید پذیرفت که خشکی در ایران یک واقعیت اقلیمی است و این ما هستیم که باید خود را با آن سازگاری دهیم.



 




برای زیستن در وضعیت خشکی چاره کار شناخت اقلیم و سازگاری با آن است نه مقابله با آن. با وجود این و تمام خسارت هایی که هر سال از کم آبی و خشکسالی ها عاید کشور می شود هنوز بر اساس معیارهای موجود ایران جزء کشورهای کم آب دنیا قلمداد نمی شود. معیاری که برای پر آبی یا کم آبی یک کشور بکار برده می شود سرانه آب قابل تجدید در آن کشور است. در حال حاضر با توجه به جمعیت جهان مقدار آب تجدید شونده دنیا حدود 6500 متر مکعب در سال برای هر نفر است. اما این مقدار بطور یکنواخت تقسیم نشده است. بطوریکه در بعضی مناطق دنیا مقدار آن زیاد و در برخی جاها بسیار کم می باشد. متخصصان برنامه ریزی آستانه 1000 متر مکعب در سال برای هر نفر را مرز کم آبی هر کشور تعیین کرده اند. مثلاً این  رقم در مصر 30، در قطر 40، در لیبی 160 و در عربستان سعودی 140 متر مکعب در سال برای هر نفر می باشد که تمام آنها جزء کشورهای کم آب جهان محسوب می شوند. ولی در ایران با در نظر گرفتن جمعیت کنونی کشور که بالغ بر 75 ملیون نفر می باشد، مقدار سرانه آب تجدید شونده حدود 1600 متر مکعب در سال تخمین زده می شود که با این احتساب نمی توان آنرا یک کشور کم آب تلقی کرد و بهتر است در حال حاضر ایران را جزء کشورهایی محسوب می کنیم که با تنش آبی مواجهند. اما توزیع آب در مناطق جغرافیایی کشور نامناسب است و مقدار  سرانه آب تجدید شونده در دسترس در برخی نقاط کشور کمتر از 1600 متر مکعب در سال بوده و در مقیاس منطقه ای بسیاری از مناطق کشور جزء مناطق کویری، خشک و کم آب می باشند. با روند کنونی رشد جمعیت و مصرف آب پیش بینی می شود در سال 1404 سرانه آب قابل تجدید کشور به کمتر از 1250 مترمکعب در سال برسد که در این صورت با مشکلات زیادی مواجه خواهیم بود. لذا در ایران مدیریت صحیح منابع آب امری ضروری و حیاتی است.
 

به طور کلی مدیریت منابع آب یک کشور را می توان در دو شاخه کلی مدیریت تولید و عرضه و مدیریت مصرف و تقاضا تقسیم بندی نمود. با پیروزی انقلاب اسلامی ویژه بعد از پایان جنگ تحمیلی با درک صحیح مسئولان نظام ازتنش آبی کشور در آینده، اقدامات قابل توجهی در بخش مدیریت تولید آب و مهار آب های سطحی انجام شده است. بطوریکه با استفاده از پروژه های مختلف عمرانی حدود 46 درصد از منابع سطحی آب کشور تنظیم و مهار شده و طبق آمار مراجع رسمی (وزارت نیرو)  این رقم در افق 1404 به 55 درصد خواهد رسید. لکن با وجود عملکرد قابل تحسین وزارت نیرو (و همه متولیان بخش آب در ایران) در شاخه تولید و مهار آبهای سطحی، این مجموعه ها عملکرد مناسبی در بخش مدیریت بهره برداری و عرضه مناسب مکانی و زمانی آب نداشته اند. بطوریکه فقط حدود 25 درصد از اراضی فاریاب کشور تحت پوشش شبکه های اصلی آبیاری و زهکشی قرار دارند. با وجود کمبود آب در کشور، عملاً تعداد زیادی از سدهای کشور فقط به منظور کنترل سیلاب و تولید انرژی برقابی استفاده می شود. این مقوله با توجه به عمر محدود مخازن و تاسیسات بهره برداری باعث اتلاف سرمایه های ملی در بسیاری از پروژه های سدسازی شده است. تلفات شبکه های فرسوده توزیع آب و فاضلاب شهری و روستایی در حدود40-50 درصد است که با توجه به هزینه بالای استخراج، تصویه و گندزدایی آب شرب، باعث خسارات مالی به کشور و اتلاف منابع آبی شده است. در سال های گذشته (به جز مقاطعی کوتاه) با وجود متمرکز شدن سرمایه های کشور بر روی سیاست تولید و عرضه بیشتر آب، توجه توامانی به مدیریت تقاضا و مصرف آب در بخشهای کشاورزی، صنعت و شرب نشده است. بخش عمده ای از بحران آب در بخش کشاورزی، صنعت و شرب نتیجه سیاست نادرست تولید و عرضه بیشتر آب و توسعه  ناپایدار است. چرا که با عرضه بیشتر آب به صورت تدریجی منش و فرهنگ سازگاری با خشکی در میان ذینفعان کم رنگ شده و در نهایت با توجه به محدودیت منابع در دسترس تعادل عرضه و تقاضا برهم خورده و موجب بحران شده است. از کل منابع آب مصرفی در کشور، حدود 92 درصد در بخش کشاورزی و 8 درصد در بخش شرب و صنعت استفاده می شود. از مجموع 18 میلیون هکتار اراضی کشاورزی و باغی کشور، حدود 8 میلیون هکتار اراضی آبی  است و از این میزان فقط حدود یک میلیون هکتار مجهز به سیستم های پیشرفته آبیاری هستند که با راندمان مصرف آب در حدود 30-40 درصد، بزرگترین مصرف کننده منابع آب سطحی و زیرزمینی کشور می باشند. این در حالی است که راندمان مصرف آب در بخش کشاورزی در کشورهای پیشرفته دنیا که اکثراً از منابع آب در دسترس بیشتری نسبت به ایران برخوردارند حدود 60-70 درصد می باشد.




از سویی دیگر بخش عمده ای از آب مورد نیاز در بخش کشاورزی، صنعت و شرب از منابع آب زیرزمینی تامین می شود که منجر به بیلان منفی (حدود 6 میلیارد متر مکعب در سال) تعداد زیادی از آبخوان های موجود در دشت های کشور شده است. تداوم این بیلان منفی برای سال های پی در پی باعث نشست و از بین رفتن همیشگی تعدادی از این آبخوان های حیاتی کشور شده است. همچنین سیاست عرضه بیشتر آب ناپایدار در بخش شرب و صنعت موجب جذابیت کاذب شهرهای بزرگ (تهران، اصفهان، مشهد و...) شده است. لذا شاهد پدیده مهاجرت به این شهرها هستیم که خود، بحران آب و ناهنجاری های اجتماعی را در این شهرها تشدید می کند.
اما برای برون رفت از وضع موجود، در بخش کشاورزی تغییر شیوه های آبیاری و توسعه روش های نوین آبیاری نقش اساسی در بالا بردن راندمان آب در مزارع کشاورزی و باغی خواهد داشت. در مناطقی که با مشکل کمبود شدید آب مواجه هستیم لازم است  الگوی کشت منطقه اصلاح شود و محصولات کشاورزی سازگار با کم آبی کشت شود. لازم است شبکه آبیاری و زهکشی پایین دست سدهای موجود به سرعت تکمیل شود و در آینده توام با احداث سد جدید شبکه آبیاری و زهکشی پایین دست آن نیز مطالعه و احداث گردد. اصلاح و نوسازی شبکه های توزیع آب و فاضلاب شهری و جلوگیری از اتلاف آب در شبکه از اقدامات موثر در حفظ ذخایر آبی کشور خواهد بود. مهار بیشتر آبهای سطحی و مرزی و استفاده بهینه از آنها در بخش های مختلف کشاورزی، صنعت و شرب فشار موجود بر آبخوان های کشور را کاهش خواهد داد و به حفظ و نگهداری این ذخایر خدادادی برای آیندگان کمک قابل توجهی خواهد کرد. فرهنگ سازی و بالا بردن سطح دانش عموم مردم توسط نهادهای دولتی، رسانه ها و متولیان امر فرهنگ در کشور تاثیر زیادی در بهره وری و مصرف بهینه آب در بخش های مختلف دارد. چنین وضع فرهنگ مصرف آب درشان ملتی که دینی با این آموزه های وسیع و کامل در مبحث الگوی صحیح مصرف-به ویژه در موضوع آب- دارد نیست. استفاده از سامانه های نوین مدیریت آب و تجهیز حوضه های آبریز به وسایل پیشرفته و دقیق هواشناسی و آبسنجی در جهت جمع آوری داده های هیدرولوژیکی دقیق و بهنگام امری ضروری است. مشارکت همه ذینفعان و استفاده از تجربیات آنها در تصمیم گیرهای مربوط به پروژه های توسعه منابع آب کشور باعث حل اختلافات اجتماعی موجود، رضایت نسبی همه ذینفعان و کاهش مخاطرات زیست محیطی این طرح ها خواهد شد.
خلاصه سخن اینکه مدیریت ملی منابع آب کشور باید بر اساس مدیریت توامان عرضه و تقاضا، جامع نگری در کل چرخه آب و اصول توسعه پایدار و آمایش سرزمین در حوضه های آبریز کشور و حوضه های مشترک انجام پذیرد. و در یک کلام لازم است سیاست مدیریت یکپارچه (جامع) کمی و کیفی منابع آب در کشور در دستور کار قرار گیرد. لازمه برنامه ریزی و اجرای این رویکرد مدیریتی در بخش آب، هماهنگی کامل بخش های مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور است.
 



منبع : http://shahed.masjedun.com





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

جنگ دفاع مقدس پخش زنده حرم تماس با ما